De theorie van rechtsmisbruik is van toepassing in drie gevallen.

Namelijk: een recht wordt uitgeoefend met een enkele doel een derde te schaden.
Of de titularis van even recht kist tussen de verschillende manieren waarop een recht kan worden uitgeoefend, deze wijze die het meest schadelijk is voor de derde.

En ten slotte nog in art.1134B.W de aan een contacterende partij verbiedt de rechten te misbruiken die de partij uit het contact kan puren. De basis van het rechtsmisbruik is de delictuele of quasi-delictuele aansprakelijkheid. Zelfs de lichte fout moet worden gesanctioneerd.

Zie hierover:
- Cass. 19.09.1983, R.W. 1983-1984, 1480
- Cass. 19.09.1987, R.W. 1987-1988, 1060
- Beslagrechter Namen, 24 april 1987, Revue Notariat Belge 1988, R.W. 158

Misbruik van recht kan ook bestaan wanneer dat recht op de wet steunt bij een regelmatige procedure wordt opgeëist ( Cass. 10 juni 1988, R.W. 1988-1989,771)

Concluant lijdt zelf schade door extra prestaties door de advocaat te laten verrichten. De eventuele rechtsplegingvergoeding bestaat niet tot dekking van een aantaal kosten en honoraria voor tijdbesteding. Concluant heeft ook extra tijd moeten besteden om te antwoorden op de ongegronde beweringen van tegenpartij. Het Hof Van Beroep ten Gent d.d. 06 december 1984, R.W. 1986-1987,kol.1922, aanvaarde dat de feitenrechter bij de beoordeling van het bestaan en de omvang van de door een verzekerde geleden schade ten gevolgen van de contactuele wanprestatie van zijn rechtsbijstandverzekeraar, de kosten van aanstelling van een advocaat in rekening brengt.

In die gegeven omstandigheden kan niets in de weg liggen om thans de tegenpartij te veroordelen tot betaling van de kosten die concluant lijdt ten gevolge van het misbruik van procesrecht.

Het doel van de procesrecht is het ordenen van het geding. Al wie het proces voor even ander doel aanwendt zonder enig redelijk belang, maakt schuldig aan procesrechtmisbruik. Dit misbruik kan zowel door de verweerde als door de eiser worden gepleegd. Zie heirover Marcel STORME ”Over het tergend geding voor een roekeloze vriendschap”, Liber amicorum Jan Ronse, blz. 67 en volgende nr.25.

Opus citatus, nr.21: “ het doel van het procesrecht is het ordenen van het geding opdat even partij ( als eiser) over even passende, rechtmatige en uitvoerbare titel kan beschikken,of opdat een partij ( als verweerde) kan verhinderen dat even onrechtmatige titel ten hare nadele tot stand komt.

Procedure betekent etymologisch het voortschrijden ( procederen) naar dit einddoel. Al wie het proces voor even ander doel aanwendt, en dit doet zonder enig redelijk belang, kan schuldig zijn aan procesrechtmisbruik.

Cass.15 MEI 1941? Journal des Tribunaux d 212: L’exercice d’une action en justice dans de condition qui rélèvent une légèreté dont se serait abstenu tout homme prudent et réfléchi, même s il y a lieu de bonne foi,par d’une erreur d’appréciation à ce point évidente qu’elle devait être aperçue et évitée, revêt le caractère d’un acte illicite, dont son auteur doit réparer les conséquences dommageables. Il commet une faute dont il doit réparation ( art.1382 Code Civil).

Naar analogie, art.32.2 Franse “ Code De Procédure Civile”

Celui qui agit en justice de manière dilatoire ou abusive peut être condamné à une amende de 1000 à 10.000 frs, sans préjudice des dommages intérêts qui seraient réclamés.

Hieruit volgt dat zowel verweerder als eiser kunnen worden veroordeeld tot een <> in geval van een onrechtmatig verweer ( VIATTE, J., L’amende civile pour abus du droit de plaider, Gazette du Palais, 1978, Doctr.305).